De Aziatische garnalenindustrie veegt de vloer aan met mensenrechten

Garnalenpellen is een klus die in Azië voornamelijk door vrouwen wordt gedaan. Veelal arme migranten die uit arme gebieden naar de stad zijn getrokken in hun zoektocht naar werk. Voor dat werk krijgen ze veel te weinig betaald, en veel van het geld dat ze verdienen kunnen ze direct weer inleveren – ze krijgen boete na boete opgelegd voor onder meer het overschrijden van wc-restricties.

Hier in Europa eten we veel garnalen die uit India, Vietnam, Thailand en Bangladesh komen. In die landen worden de garnalen behalve gevangen ook voor een groot deel al verwerkt. In enorme fabrieken worden de diertjes bijvoorbeeld gekookt en gekruid. Het meest arbeidsintensief is de fase voor de verwerking, waarin de hoofdjes, aders en harde buitenkant van de garnalen verwijderd moeten worden. Handwerk, omdat het werk te precies is om door machines te laten doen.

Het schoonmaken van de garnalen wordt niet gezien als eervolle baan. Mensen zien het over het algemeen als goor, gevaarlijk en zelfs vernederend. Het werk wordt veelal gedaan door vrouwen met een arme socio-economische achtergrond. Vaak migranten die van armere gebieden naar de grote steden kwamen om werk te vinden. Dat brengt een gevaar met zich mee: ze kunnen relatief makkelijk worden uitgebuit. Ze maken enorm lange dagen, hebben weinig werkzekerheid en krijgen daarnaast bijzonder weinig betaald: met een beetje geluk verdienen ze 70% van wat een leefbaar inkomen is.

Maar er worden nog vuilere spelletjes gespeeld: veel van het toch al lage loon kunnen ze direct weer inleveren. De garnalenpellers krijgen constant boetes opgelegd, bijvoorbeeld voor het overschrijden van de wc-restricties. Veel van de werkers staan in het rood bij hun werkgever, en weten daarbij niet eens hoeveel. De loonstrookjes worden vaak in het Engels of Thais geschreven, waar veel van de werkers – migranten – een andere taal spreken.

Aziatische garnalenpellers leveren een deel van hun toch al kleine salaris direct weer in, in de vorm van boetes

Ons werk

Europese supermarkten hebben veel macht in de keten. Zij zijn degenen die met hun leveranciers kunnen onderhandelen over prijzen en voorwaarden. Daarmee kunnen ook zij de werkomstandigheden van de Aziatische garnalenpellers veranderen, en ervoor zorgen dat mensenrechten ook daar gerespecteerd worden.

Fairfood roept Europese supermarkten op om een leefbaar loon in hun toeleveringsketens te eisen. Om de urgentie aan te tonen, brachten we in 2015 het rapport Caught in a Trap uit, waarin we stilstaan bij de brute schendingen van mensenrechten in de Aziatische garnalenindustrie.