Fairfood blogt: welcome to Blockchainland, the first mile

Hippe blockchain toepassingen bedenken van achter een goede laptop met snel internet is één ding. Je idee uitvoeren met kleinschalige boeren op het Indonesische platteland is heel wat anders.

Op naar Indonesië

Op 4 juni 2017 vertrok Fairfood naar Indonesië voor de uitvoer van het Kokosnoot-op-de-blockchain project. Over blockchains hebben we eerder geschreven, maar over wat we nou precies in dit project gedaan hebben nog niet.

Het plan was om 1000 verse kokosnoten te kopen en ze van boom tot bord te volgen. Enerzijds wilden we een inhoudelijk verhaal vastleggen waarin de boeren aan het woord kwamen, hun dagelijks leven werd belicht en hun financiële situatie aan bod kwam. Anderzijds wilden we de keten waarlangs de noot vanaf de Indonesische boer bij de Nederlandse consument terecht kwam radicaal transparant maken, met een focus op de prijs die er in elke stap in die keten voor de noot betaald werd.

Wie doet er mee?

55 kleinschalige kokosboeren uit de dorpen Hargotirto en Hargowilis namen deel aan dit project. Gemiddeld zijn deze boeren 53 jaar oud, hebben ze 0,46 hectare aan grond, 4 gezinsleden en een inkomen tussen de 26-144 euro per maand uit kokosproducten. Alle boeren werken nauw samen met onze leverancier Aliet Green, een producent van allerlei kokosproducten die voorloopt op het gebied van duurzaamheid. De boeren werden benaderd door de veldwerkers van Aliet Green, die dorpsgenoten van de boeren zijn en goed persoonlijk contact met ze hebben. Ze werden geselecteerd op basis van interesse om mee te doen, beschikking tot een bepaalde hoeveelheid verse kokosnoten en bezit van een telefoon. Door die laatste eis vielen er in eerste instantie nogal wat boeren af, maar met wat telefoons van buren en familieleden konden de meesten toch meedoen.

Blockchain in actie

De boeren werden eerst geregistreerd in het blockchain systeem van Provenance.org. Vanuit dat systeem ontvingen de boeren vervolgens twee sms-berichten. Het eerste bericht vroeg ze het aantal geoogste noten te sms’en. Het tweede bericht vroeg ze, nadat ze uitbetaald hadden gekregen, of ze het vastgestelde (eerlijke) bedrag daadwerkelijk hadden ontvangen. Dat bedrag bestond uit twee componenten: de marktprijs en de Living Income Premium. Voor de marktprijs werd uitgegaan van het bedrag dat de leverancier Aliet Green doorgaans aan de boeren betaalt. De living income premium werd door onszelf berekend, gebaseerd op methodes van Anker & Anker (2017) en Bronkhorst (2016). De living income premium is het verschil tussen het bedrag dat de boeren normaalgesproken ontvangen en het bedrag dat de boeren volgens die berekening nodig hebben om normaal rond te kunnen komen – om een leefbaar inkomen te hebben dus. Door het begin van onze kokosnotenketen (de ‘notoire’- want lastige – first mile) op deze manier vast te leggen en de noten vervolgens per farmer te labelen kunnen we niet alleen traceren waar onze noten vandaan komen (boer, locatie, tijd), maar ook of er voor de noten een eerlijke prijs betaald werd. Als de noot uiteindelijk bij de consument arriveert kan dankzij blockchain precies bekeken worden waar de noot wanneer geweest is en wie er hoeveel aan verdiend heeft.

Gelukt!

50 van de 55 boeren lukte het om hun oogst (ondanks gebrekkige telefoonvaardigheden en bereik) aan te melden. Al deze 50 boeren gaven aan volledig betaald te zijn.

Deze toepassing van de blockchaintechnologie kan dus – zonder keurmerk – aantonen of er voor een product een eerlijke prijs betaald is. Wat we ook leerden is wat voor uitdaging het in praktijk is een keten van boom tot bord vast te leggen op de blockchain. Oudere, arme kleinschalige kokosboeren in een ontwikkelingsland hebben daarbij veel instructie en ondersteuning nodig, maar uiteindelijk lukt het wel! En hierna kunnen ze het veel makkelijker een tweede keer doen.

Kortom: dit smaakt naar meer!

Bekijk onze eerdere activiteiten en campagnes.